Anasayfa
Sayı 1'den 155'e Yöre
Yöre'deki Yöremiz
Gezi Fotoğraflarında Edirne
Edirne Turları
Gezgin Dünyası
Yazı Dizileri
Yöre Yayınları
  Yöre'deki Yöremiz
VİZE
YÖRE: 80 YIL - KASIM: 2006
KALEKENT, BAŞKENT, MÜZEKENT, VİZE...


Ayhan Tunca




v-ze.jpg
"Bazı kentler öylesine geçmişleriyle iç içedir ki; onların binlerce yıllık yaşam öyküsünü çevresindeki taşlarda, toprakta ve havada duyumsarsınız.
Bu kentler, kendi benliklerini eski kültürel miraslarıyla bulur ve geleceğe meydan okur...
Bu kentler, aslında çok fazla da değildir...
Ama Vize, eski adıyla Bizye, bunlardandır ve Trakya üzerinde şehir olma özelliğini en erken kazanan bir yerdir."

Yöre dergisinin özel ve 80. Vize sayısındaki "Vizenin Trak Kimliği" başlığı ile kaleme aldığı yazısına bu girişle başlar Prof. Dr. Engin Beksaç...
Vize, uzun geçmişine rağmen, Trakların bu bölgedeki varlığı ile canlanmış, kimliğini bulmuş ve şahlanmıştır.
Önce bir Trak kimliği ile çıkar karşımıza...
Sonra Roma kentidir...
Daha sonra Bizans...
Giderek Latin...
Ve yine Bizans...
Güçlü kalesiyle daima direnir gelenlere...
Sonunda, 1369'da Osmanlı ile buluşur, Yörüklerle tanışır...
Traklar'dan gelen, Romayı alan, Latin'i etkileyen ve etkilenen kültür harmanına Osmanlı da girmiştir artık.
Ama Tüm Ortaçağ süresince yaşanan bütün gelişmelere, baskılara, zorlamalara, işgallere karşın; Trak kimliği daima etkili olmuş, Trak benliği kendini korumuştur bu topraklarda.
Türklü yıllarda da...
Bu yıllar; Trak kimliğini bozmamış; tersine özümsemiş, korumuştur.
***
resim-028.jpg

BYZAS... BİZA... VİSSA...
Sonra Vize...
Byzas, Trak dilinden gelme bir sözcük...
Ancak mitolojisinde su var, keçi var...
Hatta İstanbulu kuran Byzantion ile ilgili yanı var...
Başlı başına bir yazı konusu Vize adı...
Prof. Engin Beksaç, konuyu Yöre'nin Vize özel sayısında irdelerken, Trak ilişkisini derinlemesine ele alıyor.
Zaman içinde, Trakya Bölgesi'nin merkezi ve Kraliyet Başşehri olan Bizye'nin öyküsünde, Trakyanın Romalılaştırma siyasetini de görmekteyiz.
Fakat gerek o dönemde, gerekse sonraki yıllarda Trak kimliğini hep korumuştur.
b>ROMA VE SONRAKİ DÖNEMLERDE VİZE
Vize'nin Roma yılları ve sonrası, bu yörede uzun süre "alan ve kazı çalışmaları da yapan Yrd. Doç. Dr. Özkan Ertuğrul tarafından özel Vize sayısı için kaleme alındı.
Ertuğrul, Vize Kalesi'nin zaman zaman Trak dönemine tarihlendirilmiş olmasını yanlış bulur.
Vize, M.Ö. 44 yılında, bir vilayet durumuna gelmesi sonrasında, tanınmaya başlamıştır.
Peki, Roma dönemini anlatan materyaller nelerdir?
Bir onarım kitabesi mesela...
Bu kitabe M.S. 2. yüzyıla aittir...
Edirne Müzesinde bulunan bir sunak, Roma dönemine tarihlenmektedir.
Bu sunağıN üzerinde, Eros, koç, teke ve dana figürlerine rastlanmıştır.
Ayrıca Kral Kotisle ilgili bir kitabe vardır.
Ya Vize içindeki Çömlek Tepe'de bulunan keramikler?
Bunların hepsi Roma'yı anlatır.
Sarapdar Camisi'nin karşısındaki bahçe içinde bulunan sarnıçta Roma'yı anlatır; başta Hadrian olmak üzere bölgede ele geçen Roma İmparatorluğu sikkeleri de...
***
Bizans Vize'si, dış tehditlerin en çok yaşandığı dönemdir.
Ancak bu dönemde, Roma yapılarının korunarak geliştirildiğini görürüz.
Su yolları, kemer ve kanalllar bunlar arasındadır.
Özkan Ertuğrul, Vize'deki en önemli eserlerin başında kaya mimarisini işaret etmektedir.
Vize'in en önemli eseri ise günümüze kadar sağlam gelebilen Ayasofya Camisidir...
***
BİR ÖYKÜ
Uşağı ile kendisini aldatan eşini, her gün döğmektedir Nicepharos...
Sonunda; Maria, ölür...
Vizede'ki Piskoposluk Kilisesine gömülür...
Ancak, dört ay sonra mezarı ziyaretçi akınına uğrayacaktır.
Gelenler ne görsünler!.
Maria'nın cesedi bozulmamıştır...
Nicepharos'un rüyasına girer Maria ve kendisine bir küçük kilise yaptırılmasını ister.
Kocası, artık onun bir azize olduğuna inanmıştır.
Aslında Maria, giderek bütün Bizans'ın azizesi olur.
Gömü yeri birkaç kez değişen Maria'nın, Bizans sanatında Kilise, şapel ve bir manastır kompleksi çekirdeğinin kurulmasına temel teşkil ettiğini, bu azizenin öyküsünde görüyoruz...
Bu öykü; aslında, Vize Ayasofyası'nın da öyküsüdür...
VİZE'DE TÜRK MİMARİSİ
Vize'nin Türk mimarisi boyutunu inceleyen ve Yöre'nin Vize özel sayısı için kaleme alan Yrd. Doç. Dr. Musatafa Özer, 1323 - 1923 yılları arasında bu şehirde 12 mahallenin bulunduğunu anlatan kaynaklardan söz etmektedir.
Bu mahallelerde ise, 5 cami, 10 mescit, 12 çeşme, 8 okul, 3 hamam, 2 türbe, 1 adet imaret, 1 adet han ve kervansaray bulunmaktaydı.
Ancak günümüzde sayıları oldukça azaldı...
Günümüzde; Küçük Ayasofya kilisesi (Gazi Süleyman Paşa Camii) Şerbetdar Hasan Bey (Paşa) Camii,İmarethane, Sadri Bey Camii, Seyit Kasım Camii, Sofu Bekir Ağa Camii, Kale Hamamı, Ferhat Bey (Ağa) Hamamı, Kervansaray (Han, Bedesten, Su Sarnıcı) Sultan Çeşmesi, Esma Hanım Çeşmesi, Ferhat Bey (Ağa) Çeşmesi, Kale Çeşmesi, tamamen veya kısmen ayakta olan Osmanlı dönemi yapıları olarak görülmektedir.
Mustafa Özer, bu yapıların tümünü yerinde inceleyip değerlendirmiştir.
İzi kaybolanların veya hala araştırmaya değer alanların durumlarına da işaret eden Mustafa Özer, sonuç olarak şunları yazmaktadır:
"... Vize'deki Türk dönemi eserlerinin kesin sayısının ve niteliğinin belirlenebilmesi için arşiv ve sahada eşgüdümlü çalışmalar yapılması gerekmektedir. Ancak o zaman Vize'deki Türk mimarisinin, karakteri tam ve doğru şekilde saptanabilecektir..."
VİZE İÇİN NOTLAR
Bu başlık altında Vize'nin güncel dünyasına yönelen Ayhan Tunca, Vize'nin temel özelliklerini içeren bilgiler sonrasında bu şehrin kültür dünyasına el atmaktadır.
Vize'deki ilk araştırma çalışması yapanlardan Ruhi Esin, Kadri Öztürk bu yazı içinde anılmakta Kadri Öztürk'ün Vize adlı şiirine de yer verilmektedir.
Ya Prof.Dr. Suat Vural?
O, bir Edirne Liselidir, Vizelidir, saygın bir bilim adamıdır, Edirne Tıp Fakültesi ilk Dekanı'dır...
Onun "Bir Yaşamdan Kesitler" adlı anı kitabı okunmalıdır.
Vize'de, bir sokakta bile olsa, adı yaşatılmalıdır...
***
Vize İçin Notlar'da; Ansiklopedik Bilgiler, Bilge Umar'ın yazdıkları, Vize ve Türkler, Prasa, Bitki Örtüsü, Evliya Çelebi ve Vize, Köyler, Kırım Hanları, Üç İşgal Dönemi ara başlıklarıyla anlatılan Vize'nin "Son İşgal ve Kurtuluş" dönemi ise Kırklarelili yazar araştırmacı Nazif Karaçam tarafından yazıya dökülmüştür.
Vize özel sayısının son yazısı bu dergiye desteğini esirgemeyen değerli Belediye Başkanı Selçuk Yılmaz'a aittir.
Derginin arka kapağında, Vize'yi ayrıca simgeleyen antik tiyatro görüntüsü yer almaktadır.

  • 2000 - 2013 © Yöre Basın Yayın Reklam ve Dağıtım Hizmetleri
    Muhittin Günel İş Merkezi Kat:2 No:125 - EDİRNE
    Tel: 0.284.213 13 84 - Cep: 0.542.283 23 82
    refona.NET