Anasayfa
Sayı 1'den 155'e Yöre
Yöre'deki Yöremiz
Gezi Fotoğraflarında Edirne
Edirne Turları
Gezgin Dünyası
Yazı Dizileri
Yöre Yayınları
  Yöre'deki Yöremiz
KEŞAN
YÖRE: 37 - 38 YIL 2003 NİSAN - MAYIS
TRAKYA'DA BİR KESİŞME NOKTASI

Ayhan Tunca



ke-an.jpg
37 ve 38. sayılarını “iki sayı bir arada” olarak düzenlenen Keşan özel sayısı, dönemin Keşan Kaymakamı İbrahim Avcı’nın da desteğini almıştı.
Kaymakam Avcı, bir Keşan Sempozyumu düzenlediğinde Trakya Üniversitesi’nden de destek talep ederken dönemin Rektörü Osman İnci, Kaymakam’a Yöre’den de söz etmişti ve Yöre dergisi sempozyum etkinlikleri çerçevesinde bir özel Keşan sayısı çıkarabilirdi…
Öyle de oldu…
***
Edirne’ye 112 km; Uzunköprü’ye 47 km; İpsala’ya 30km, Malkara’ya 26 km; Enez’e 60 km; Gelibolu’ya 60 km uzaklığı olan Keşan; Trakya’dan güneye Yunanistan’dan doğuya bir coğrafi kesişme noktası olduğu kadar, bölgesel kültür dünyası açısından da bir kesişme noktasıdır.
Fakat acı olan şudur ki; Keşan, geçmişini, kimliğini ortaya koyabilecek tarihi materyallerini yitirmiş durumdadır.
Üzülmemiz gerekir…
***
Söz konusu Keşan özel sayısının ilk yazısı Ayhan Tunca imzasını taşımaktadır. Tunca, bu yazısına, Edirne eski İlköğretim Müfettişi Ahmet Korkut’u anarak başlamaktadır. Yazı; “Bir Eğitimcinin Kaleminden Keşan Köylerinin 50 Yıl Öncesi” başlığını taşımaktadır ve adı geçen yazıda, Ahmet Korkut’un kitaplaştırdığı iki küçük çalışmadan da yararlanılmıştır. 52 köy ve var olan beldeler hakkında küçük bilginin yer aldığı yazının arka sayfalarında; Keşan’ın 1956 yılına ait Eski Kunduracılar Çarşısını gösteren bir fotoğraf bulunmaktadır. Fotoğraf Keşan ADD’’den temin edilmiştir.
***
İki sayı bir arada ve 2003 yılında yayınlanan Keşan Özel Sayısının ikinci yazısı “Keşan Tarihi İçin Notlar” üçüncü yazısı “Keşan Tarihi ve Kültür Değerleri Hakkında” adını taşımaktadır ve bu yazılar da Ayhan Tunca’ya aittir.
Keşan’ın Tarihi ve Kültürel Değerleri adlı yazıda ise, bu yörede uzun yıllar bir kaymakam oğlu ve sonraları öğretmen olarak yaşamış olan rahmetli İlhan Özalp’in çalışmalarından yararlanılmıştır.
Rahmetli İlhan Özalp; bu çalışmasını 1973 yılında Cumhuriyetimizin 50. Yılı için “İlçemiz Keşan” adıyla kaleme almış ve 400 adet "teksir" çoğaltmasıyla” kitaplaştırmıştı.
Burada; Hersekzade Ahmet Paşa Camii, Darüssade Köşkü, Keşan Kalesi ve Evliya Çelebi, Eski Hamam, İki Han, Köprüler, Şeyhler, Yatırlar, Dergâhlar, Türbeler hakkında küçük bilgilere yer verilmişti.
***
Yrd. Doç. Dr. Ratip Kazancıgil’in yazısı ise “Mihnet Keşan ve Rüstem Paşa Dergâhı” adını taşımaktadır.
Mehmet İzzet Molla’nın, Mihnet Keşan adlı manzum eserinde anlatılan Keşan, Kazancıgil’in Türkçesiyle verilirken Saroz kıyısındaki Rüstem Baba Bektaşi Dergâhı konu edilmektedir.
İzzet Molla Mihnet Keşan’da bu şehrin yaklaşık 200 yıl önceki tanımlamasını şöyle yapar:

Keşan şehri dagin kenarindedir,
Bütün evler senksarindadir. (kayalık, taşlık)
***
Otuzdan ziyade değirmanlari,
Yakin şehre tarla ve harmanlari.
***
Değirmanlari çünki bad-i heva (yel değirmeni)
Nola olsa ekmekde hasb-u reha.
***
Değil aşik asa yikik haneler,
Konak adi var nice viraneler.

RÜSTEM BABA
Yrd. Doç Dr. Ratip Kazancıgil Rüstem Baba’yı şu cümlelerle anlatır:
Orta Asya’dan Anadolu’ya yapılan Türkmen akınları sırasında Horasan Erenleriyle gelen ve Şazi Kösemihal’in deyimiyle “ Kolonizadar Türk Dervişleri” sınıfındandır.
Bunların özellikleri, akıncılar yolu üzerindeki stratejik önemi olan geçit veya gözetleme yerlerine yerleşip arkadan gelen akıncılara, düşman hakkında bilgi toplamak, habercilik etmek, gelip geçenleri misafir edip kolaylık sağlamaktır.
Bunlar aynı zamanda savaşçı topluluktur.
Nitekim menkibelerinden öğreniyoruz ki, Rüstem Baba’da şimdiki Mecidiye Köy, Erikli Ve Beyköy üçgeni arasındaki, Saroz’a uzanmış Baba Burnu denilen tepeyi, yerleşme yeri olarak seçmiştir.
Seçilen yer strateji bakımından, Enez Yolu ile Balkanlara açılan bir gözetleme tepesidir.
Öyle ki, günümüzde bile, Nato çıkarma alanına hâkim olup, çıkarmayı kontrol eden birliğin komuta yeridir.
Bu yer için Rüstem Baba ve dervişleri ile Beyköy’ün beyi arasında büyük bir savaş olmuştur.

RÜSTEM BABA DERGÂHINA BİR ARAŞTIRMA GEZİSİ
Yrd. Doç. Dr. Ratip Kazancıgil’in Yöre özel Keşan sayısı için hazırladığı “Mihnet Keşan ve Rüstem Baba Dergâhı” konulu yazının bir uzantısı gibi gerçekleşmişti bu gezi ve Ayhan Tunca tarafından hikâyeleştirildi.
Prof. Dr. Murat Tuğrul, Yrd. Doç. Dr. Ratip Kazancıgil, Keşan Kaymakamı İbrahim Avcı, Edirne eski Belediye Başkanı Şevki Arman, Mecidiye Beldesi Belediye Başkanı Rifat Güler ve Ayhan Tunca’dan oluşan gezi ekibi, 17 Nisan 2003 günü Rüstem Baba dergâhına giderken yol sorunu nedeniyle traktör desteği de aldılar.
Kazancıgil burada (ne yazık ki bakımsız, ilgisiz kalmış) bazı mezar taşlarındaki yazıları Türkçeleştirdi.
Bektaşi Şeyhlerini de anlatan bu mezar taşlarının korumaya alınacağına ilişkin söz veren Kaymakamın bu sözünü yerine getiremeden tayini çıktığı biliniyor.

resim-<br>015.jpg


HERSEKZADE AHMET PAŞA CAMİİ
Yöre dergisini özel Keşan sayısında, Paşa ve ayni adı taşıyan cami ile ilgili bilgileri Neriman Köylüoğlu ile Nilüfer Köylüoğlu birlikte kaleme aldı.
Hersekzade Ahmet Paşa, Fatih döneminde İşkodra Savaşı’nda bulunmuş, daha sonra beylerbeyine vezir olmuştur.
II. Bayezit ve Yavuz dönemlerinde beş defa vezir-i azamlık etmiştir.
1516 Mayıs ayında doğu sınırında yaşanan olaylar nedeniyle padişahtan dayak yediği bilinen paşa, görevinden alınarak Yedikule zindanına hapsedilmiştir.
Ancak ayni gün kendisi yerine Vezir-i azam olan Hadım Sinan Paşa’nın ricası üzerine af edilmiştir.
1518 yılında vefat etmiştir ve mezarı Hersek kasabasındadır.
Ahmet paşa II Bayezit’ın kızıyla evlidir.
Paşanın Yalova’dan Kütahya’ya ve Dimetoka’ya kadar pek çok yerde eseri vardır.
Keşan’daki Hersekzade Camii bunlardan biridir.

SALNAMELERE GÖRE OSMANLILAR DÖNEMİNDE AZINLIKLARIN KEŞAN YAŞAMINDAKİ YERLERİ
Bu başlık altında derlenen yazının sahibi: Öğretim Görevlisi Nilüfer Gökçe’ye aittir…
Bu yazıda, 1874 yılı salnamesinde Keşan’da varlığı tespit edilen yapılar şunlardır:
Hükümet Konağı, Telgrafhane, Mahkeme Binası, 4 Cami, 2 Mescid, 1 Medrese, 1 Saathane, 2 Kilise, 3 Okul, 12 Çeşme, 19 Kuyu, 5 Sebil, 2 Bedesten, 1 Çömlekhane, 11 Debbağhane, 12 Yağhane, 21 Fırın, 11 han, 2 Hamam, 10 Meyhane, 210 Ahır, 25 Değirmen, 422 Dükkân ve 1104 hane…

resim-016.jpg

Dönemin kaymakamı ve ilçe idarecilerinin adlarını da yer veren salnamelerde Rumlara ait okulları da görebiliyoruz.

HEKİMBAŞI MUSTAFA BEHÇET VE KARDEŞİ HEKİMBAŞI ABDÜLHAK MOLLA
Bu iki Hekimbaşı kardeş; II Mahmut döneminde Keşan’a sürgün gönderilmiştir.
Hekimbaşı Mustafa Behçet Efendi, ülkemizde ilk defa Batılı tarzda açılmış olan Tıphane ve Cerahane-i Amire’nin kurucusudur.
Hekimbaşıların Keşan’a sürülüşlerine ilişkin öyküde Öğr. Görevlisi Nilüfer Gökçe’nin kaleminde dile gelir.

KEŞAN’IN EN YAŞLI BELEDİYE BAŞKANI AHMET GÜRSOY İLE SÖYLEŞİ
Ahmet Gürsoy’u 2008 yılında kaybettik. Kendisiyle özel Keşan sayısı için söyleşi yapıldığında o, hayattaki olan en yaşlı Belediye Başkanı konumundaydı.
Ayhan Tunca kendisiyle söyleşi yaparken Keşan’ın saygın gazetecilerinden Feyzullah Aktan’da bulunmaktaydı.
Ahmet Gürsoy, bu söyleşide Keşan’a ilişkin anılarına yer verirken bu şehrin yakın tarihine de ışık tutan değerli bilgiler aktardı.
Ayhan Tunca, çok kısa bir söyleşiyi de 2003’ün Belediye Başkanı Mustafa Ürek’le yaptı.
Yöre’nin Keşan özel sayısında Keşan’ın Belediye Başkanları ve Kaymakamlarına ait isim listesi bulunmaktadır.
Ayrıca Cemal Kutay’ın Müftü Reşit Efendi’yi anlatan bir yazısı dışında Ayhan Tunca, Feyzullah Aktan ve Keşanlı gazeteci Tevfik Işık’la birlikte mezar başında çekilmiş bir fotoğraf bulunmaktadır ve burada mezarla ilgili olumsuz görüntüler değerlendirilmektedir.
“Unutulmayanlar” başlıklı Talat Algur’a ait yazıda Kurtuluş Savaş’ındaki Keşan anlatılmıştır.
Benzer içerikli başka bir yazı ise İlhan Özalp’e aittir. İlhan Özalp, ayrıca Akbaba dergisinde gülmece yazıları çıkan öğretmen Kenan Akıncı ile çektirdiği bir fotoğrafı da kullandığı yazısında Pelin yaylasını anlatmaktadır.
Mevlüt Yaprak’ın yazısı ise “Orhan Veli’nin Keşan Şiiri Üzerine Düşünceler” başlığını taşır.
Keşanlı gazeteci Tevfik Işık, İkinci Dünya Savaşı Yıllarından Günümüze Keşan’ı kısa bir yazı ile anlatmaktadır.
Akın Şapçı, bu sayı için “Turizm ve Keşan”, Feyzullah Aktan “Keşan’da Basın” konularını işlerken Ayhan Tunca, Keşan Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Ayhan Erikli ve Kaymakam İbrahim Avcı ile Keşan'ın güncel dünyasına dönük birer söyleşi yapmıştır.

  • 2000 - 2013 © Yöre Basın Yayın Reklam ve Dağıtım Hizmetleri
    Muhittin Günel İş Merkezi Kat:2 No:125 - EDİRNE
    Tel: 0.284.213 13 84 - Cep: 0.542.283 23 82
    refona.NET